Mit Franco: Żydzi, III Rzesza i antysemityzm

Wojna domowa w Hiszpanii do dziś budzi duże emocje w debacie na temat historii politycznej Europy w XX wieku. Postać generała Francisco Franco uchodzi w Europie Zachodniej za jednoznacznie czarny charakter jako sojusznik faszystowskich Włoch i III Rzeszy oraz sprawca masowych zbrodni popełnianych na cywilach uznawanych za zwolenników Republiki. Odmienna ocena puczysty zdaje się pokutować w post-komunistycznej Polsce.

W polskich księgarniach i bibliotekach można znaleźć kilka ważnych pozycji opisujących dzieje Hiszpanii w XX wieku. Można wymieniać tutaj autorów takich jak Antony Beevor czy Stanley Payne. Obok nich znajduje się jednak wiele książek pisanych z pozycji ultrakonserwatywnych i pro-frankistowskich zarówno zagranicznych autorów jak i polskich.

Polscy ochotnicy w Milicji Ludowej POUM

Pierwszym skojarzeniem, gdy myślimy o międzynarodowych ochotnikach podczas wojny domowej w Hiszpanii, są Brygady Międzynarodowe. Rzadko kiedy wspomina się natomiast o oddziałach Robotniczej Partii Marksistowskiej Unifikacji – Partido Obrero de Unificación Marxista (POUM), w których służyło około 700 ochotników z 28 krajów – głównie Francji, Włoch i Niemiec, ale także polskiego pochodzenia.

Wojna domowa w Hiszpanii rozpoczęła się 17 lipca 1936 roku od rebelii wojsk hiszpańskich stacjonujących w Maroku. Bunt wojskowych skierowany był przeciwko demokratycznie wybranemu rządowi Frontu Ludowego. Pucz został wsparty przez faszystowskie Włochy oraz III Rzeszę. Po stronie Frontu Ludowego stanęły natomiast Związek Radziecki i Meksyk. Pozostałe kraje starały się unikać bezpośredniego zaangażowania w konflikt. Zarówno ZSRR jak i kraje faszystowskie miały dalekosiężne plany względem przyszłego ustroju politycznego Hiszpanii oraz jej zaangażowania w ich politykę międzynarodową.

Wódz na przymusowej emeryturze: Jean-Marie Le Pen

4 maja 2015 roku, Jean-Marie Le Pen, założyciel i wieloletni przywódca Frontu Narodowego został usunięty ze swojej partii przez przewodniczącą ugrupowania, Marine Le Pen będącą jego córką.

Kontynuuje jednak działalność polityczną. W Brukseli spotkał się z trzema innymi legendami europejskiej sceny neofaszystowskiej: Nickiem Griffinem (były lider Brytyjskiej Partii Narodowej), Roberto Fiore (lider włoskiej Forzy Nuovy) i Udo Vogitem (europoseł Narodowo-Demokratycznej Partii Niemiec). Od przejęcia władzy w partii przez Marine, Front Narodowy (mniej lub bardziej skutecznie) ugładził swój wizerunek i zdystansował się wobec postaw neofaszystowskich przejmując dyskurs prawicowo-populistyczny. Spotkanie jakie miało miejsce 13 kwietnia, jeszcze przed wyrzuceniem go z partii to swego rodzaju powrót do korzeni od których Le Pen nigdy oficjalnie się nie odciął.

Członkowie IWW, którzy walczyli w Hiszpanii podczas Wojny Domowej

Artykuł z Industrial Workera z listopada 2013 roku autorstwa Matta White’a na temat części członków IWW poległych podczas wojny domowej w Hiszpanii.

Nie jest zaskoczeniem fakt, iż wielu związkowców IWW wyruszyło do Hiszpanii walczyć w wojnie domowej. Część znalazła się w oddziałach CNT, część w Brygadach Międzynarodowych. Działacze tacy jak Mike Raddock, Ray Steele i przyszły redaktor Industrial Workera, Pat Read uzyskali miano jednych z najlepszych żołnierzy w 15 Brygadzie Międzynarodowej. Baza źródłowa dotycząca wojny domowej oraz IWW w latach 30-tych jest niekompletna przez co trudno jest ustalić ilu związkowców IWW wyruszyło do Hiszpanii.

David Frankfurter: Zamachowiec z Davos

Po dojściu do władzy Adolfa Hitlera i NSDAP w Niemczech, w całej Europie nasiliła się również działalność środowisk faszystowskich. Nie inaczej było na terenie sąsiadującej z Niemcami Szwajcarii.

W 1931 roku, dwa lata przed hitlerowskim przewrotem powstał Związek Narodowosocjalistycznych Obywateli Szwajcarii. Oprócz niego działała również Narodowosocjalistyczna Federalna Partia Robotnicza. Były to największe chociaż nie jedyne ugrupowania faszystowskie.

Działali również miłośnicy faszyzmu włoskiego, a także grupy pro-nazistowskich katolików zrzeszonych we Froncie Katolickim oraz Milicji Katolickiej. Szwajcarskich faszystów nazywano pospolicie „frontystami”. Zapowiadali walkę z Żydami, masonami i liberałam. Ich hasłem było: „Aryjczycy wszystkich krajów, łączcie się”.

Strzały Marzyciela: Szolom Szwarcbard

Szolom Szmul Szwarcbard urodził się 18 sierpnia 1886 roku. Przeszedł do historii jako żydowski poeta (pseudonim literacki Baal-Khaloymes (jyd. Marzyciel), anarchista i zabójca Semiona Petlury.

Szwarcbard urodził się w mieście Izmail, w Besarabii. Po uchwaleniu przepisów zabraniających Żydom zamieszkiwania w odległości bliżej niż 30 mil od granicy, rodzina Szwarcbarda przeniosła się do Balty na Podolu. W 1900 roku w wieku 14 lat został zegarmistrzem. Zainteresował się również socjalizmem. Był członkiem organizacji Iskra i działał jako agitator rewolucyjny. Z powodu represji przeprowadził się do Austro-Węgier gdzie zainteresował się anarchizmem, zwłaszcza pismami Piotra Aleksiejewicza Kropotkina. Został aresztowany w 1908 roku za rzekomy udział w napadzie na restaurację (prawdopodobnie wziął na siebie winę za kogoś innego), a 4 miesiące później za posiadanie książek Nietschego i Maxa Stirnera. Później wyjechał do Szwajcarii i do Paryża. Miał wtedy 23 lata.

Karolina Marek: Anarchistka w powstańczej Warszawie

Mówiąc o powstaniu warszawskim często zapominamy o kobietach biorących w nim udział. Obchodom często towarzyszy mowa o patriotyzmie i walce o niepodległość. Okazuje się jednak, że przeciwko faszystowskiemu okupantowi stawali również ludzie, którym patriotyzm był zupełnie obcy. Odrzucali ideę państwa. Mowa o anarchistach i anarchistkach. Dziś postanowiłem opisać ciekawą historię pewnej anarchistki.

Karolina Stefania Marek z domu Brojde, pseudonimy „Stefa”, „Kruk”, „Lola” urodziła się w 1906 roku. Z Anarchistyczną Federacją Polski związała się w gimnazjum w Częstochowie. Było to w czasach rządów sanacji. Nawet za luźne powiązania ze środowiskami anarchistycznymi groziły ciężkie represje. Z powodu działalności w AFP została nawet aresztowana. Po wyjeździe do Warszawy została członkinią Warszawskiej Spółdzielni mieszkaniowej powstałej w 1921 roku.